Афіцыйны сайт

Віды пенсій и формы дакументаў

Віды пенсій:

1. Працоўныя пенсіі:
-па ўзросту;
-па інваліднасці;
-у сувязі са стратай карміцеля;
-за выслугу гадоў;
-за асаблівыя заслугі перад рэспублікай;

2. Сацыяльныя пенсіі.
Права на працоўную пенсію маюць асобы, якія ў перыяд працы ці заняткам іншымі відамі дзейнасці падлягалі дзяржаўнаму сацыяльнаму страхаванню, і за іх, а таксама імі самімі ў прадугледжаных заканадаўствам аб дзяржаўным сацыяльным страхаванні выпадках, выплачваюцца старахавыя ўзносы.
Непрацаздольныя грамадзяне, якія не атрымліваюць працоўную пенсію, маюць права на сацыяльную пенсію.

Права на пенсію па ўзросту маюць:
мужчыны - па дасягненні 60 гадоў і пры стажы працы не менш за 25 гадоў;
жанчыны – пры дасягненні 55 гадоў i пры стажы працы не менш за 20 гадоў.

Права на пенсію па ўзросту з асаблівымі ўмовамі працы незалежна ад месца апошняй працы маюць:
а) работнікі, якія занятыя поўны працоўны дзень на падземных работах, на работах з асабліва шкоднымі і асабліва цяжкімі ўмовамі працы,
- па спісе № 1 вытворчасцей, прафесій, пасад і паказчыкаў і па выніках атэстацыі рабочых месцаў:
мужчыны – па дасягненні 50 гадоў і пры стажы працы не менш за 20 гадоў, з іх не менш як 10 гадоў на названых работах;
жанчыны – па дасягненнi 45 гадоў i пры стажы працы не менш за 15 гадоў, з іх не менш як 7 гадоў 6 месяцаў на названых работах.

Работнікам, якія маюць не менш за палову стажу работы з асабліва шкоднымі і асабліва цяжкімі ўмовамі працы, пры наяўнасці агульнага стажу работы не менш за 25 гадоў у мужчын і 20 гадоў у жанчын пенсіі прызначаюцца з памяншэннем ўзросту на 1 год – за кожны поўны год такой работы мужчынам і за кожныя 9 месяцаў такой работы жанчынам.

Пенсіі бацькам дзяцей-інвалідаў (інвалідаў з дзяцінства)
Маці, якія выхоўваюць дзяцей-інвалідаў не менш за 8 гадоў у перыяд да іх паўналецця, маюць права на пенсію па ўзросту па дасягненні 50 гадоў і пры стажы работы не менш за 20 гадоў.

Татам, якія выхоўваюць дзяцей-інвалідаў не менш за 8 гадоў у перыяд да іх паўналецця, маюць права на пенсію па ўзросту па дасягненнi 55 гадоў i пры стажы работы не менш за 25 гадоў, калі маці дзіцяці-інваліда не выкарыстоўвала набытага ёю права на пенсію па ўзросту і адмовілася ад гэтага права ў карысць бацькі.

Пенсіі інвалідам з дзяцінства
         Інваліды з дзяцінства маюць права на пенсію па ўзросту:
мужчыны - па дасягненнi 55 гадоў i пры стажы працы не менш за 25 гадоў;
жанчыны - па дасягненнi 50 гадоў i пры стажы працы не менш за 20 гадоў.

Памеры пенсіі.

Пенсіі па ўзросту прызначаюцца ў памеры 55 працэнтаў сярэднямесячнага заробку, але не ніжэй мінімальнага памеру пенсіі.

За кожны поўны год работы звыш 25 гадоў мужчынам і 20 гадоў жанчынам, а таксама за кожны год работы з асаблівымі ўмовамі працы звыш 10 гадоў у мужчын і 7 гадоў 6 месяцаў у жанчын пенсія, у тым ліку мінімальная, павялічваецца на адзін працэнт заробку, але не менш чым на адзін працэнт мінімальнага памеру пенсіі.

Мінімальны памер пенсіі па ўзросту ўсталяваны ў памеры 25 працэнтаў ад бюджэту пражытачнага мінімуму ў сярэднім на душу насельніцтва, зацверджаным Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Да пенсіі па ўзросту ўсталёўваецца надбаўка на догляд:
- інвалідам 1 групы - 100 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсіі па ўзросту;
- пенсіянерам, якія дасягнулі 80-гадовага ўзросту, а таксама іншым адзінокім пенсіянерам, якія жывуць у нястачы па заключэнні МРЭК ў старонняй дапамогі, - 50 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсіі па ўзросту.

Пенсіі пры няпоўным стажы работы

Пенсіі па ўзросту пры няпоўным стажы прызначаюцца асобам, якія маюць не менш за 5 гадоў стажу працы, у перыяд якой яны падлягалі дзяржаўнаму сацыяльнаму страхаванню і за іх, а таксама імі самімі ў прадугледжаных заканадаўствам выпадках выплачваліся страхавыя узносы. Пры гэтым пенсія прызначаецца ў памеры, велічыні прапарцыянальна існуючаму стажу працы, але не менш за 50 працэнтаў мінімальнага памеру пенсіі па ўзросту, а маці-гераіням – не менш за 100 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсii па ўзросту.

Пенсія па інваліднасці

Пенсіі па інваліднасці прызначаюцца ў выпадку наступлення  інваліднасці па прычыне:
а) працоўнага калецтва або прафесійнага захворвання;
б) агульнага захворвання (у тым ліку калецтва, не звязанага з працай, інваліднасці з дзяцінства).
       
Пенсіі па інваліднасці прызначаюцца незалежна ад таго, калі наступіла інваліднасць - у перыяд работы, да паступлення на працу або пасля спынення працы.

Пенсіі па прычыне страты карміцеля:

Права на пенсію з выпадку страты карміцеля маюць непрацаздольныя члены сям'і памерлага карміцеля, якія знаходзіліся на яго ўтрыманні. Пры гэтым дзецям, а таксама членам сям'і, занятым догледам  за дзецьмі, братамі, сёстрамі або ўнукамі памерлага карміцеля, якія не дасягнулі 8 гадоў і якія  не працуюць.

Навучэнцы агульнаадукацыйных школ, прафесійна-тэхнічных устаноў, навучэнцы і студэнты дзённых аддзяленняў сярэдніх спецыяльных і вышэйшых навучальных устаноў (акрамя асоб, якія ў перыяд вучобы знаходзяцца на ваеннай службе або на службе ў органах унутраных спраў) маюць права на пенсію у выпадку страты кармiцеля да заканчэння названых навучальных устаноў, але не больш чым да дасягнення імі 23-гадовага ўзросту.

Пенсiю за выслугу гадоў

Пенсіі за выслугу гадоў устанаўлiваюцца асобным катэгорыям грамадзян, якiя заняты на работах, выкананне якіх вядзе да страты прафесійнай працаздольнасці або прыдатнасці да наступлення ўзросту, які дае права на пенсію па ўзросту.

Умовы прызначэння пенсiй асобным катэгорыям медыцынскіх і педагагічных работнікаў:

Права на пенсію за выслугу гадоў маюць асобныя катэгорыі медыцынскіх і педагагічных работнікаў:
мужчыны - па дасягненнi 55 гадоў i пры наяўнасцi спецыяльнага стажу працы не менш за 30 гадоў;
жанчыны - па дасягненнi 50 гадоў i пры наяўнасцi спецыяльнага стажу працы не менш за 25 гадоў.

Абавязковасць інфармавання органаў сацыяльнай абароны аб змене умоў, якія ўплываюць на выплату пенсій, дапамог.

Пры прыёме на працу пенсіянера наймальнік абавязаны паведамiць аб гэтым у 5-дзённы тэрмін орган, якi выплачвае пенсію. Сумы пенсii, залiшне выплачаныя ў сувязі з невыкананнем наймальнікам ўказанага патрабавання, спаганяюцца на карысць органа, якi выплачвае пенсію, паводле яго распараджэнню ў бясспрэчным парадку з наймальнікаў - юрыдычных асоб і ў судовым парадку з наймальнікаў - фізічных асоб.

Пенсіянер павінен паведамляць орган, якi выплачвае яму пенсію, пра абставіны, якія цягнуць за сабой змяненне памеру пенсіі або спыненне яе выплаты.


ДАКУМЕНТЫ, НЕАБХОДНЫЯ ДЛЯ ПРЫЗНАЧЭННЯ ПЕНСІІ

Да заявы (прадстаўленні) аб прызначэнні пенсіі павінны быць прыкладзены:
а) пашпарт;
б) дакументы, якія пацвярджаюць агульны працоўнай стаж і спецыяльны стаж, які дае права на пенсію за работу з асаблівымі ўмовамі працы;
в) даведка аб заробку;
г) дакументы аб нараджэнні дзіцяці і выхаванні яго да 8-гадовага (16-гадовага) узросту;
д) дакументы, якія пацвярджаюць, што дзіця заяўніка прызнавалася інвалідам з дзяцінства ці дзіцем-інвалідам, і пра выхаванне яго не менш за 8 гадоў;
е) пры прызначэнні пенсіі маці ваеннаслужачых – дакумент аб смерці вайскоўца і аб прычыннай сувязі смерці з выкананнем абавязкаў ваеннай службы, а таксама дакумент, які пацвярджае роднасныя адносіны з памерлым (калі гэта не зразумела  з дакумента аб смерці);
ж) пры прызначэнні пенсіі ўдзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС – адпаведнае пасведчанне і дакументы пра час працы ў 10-кіламетровай зоне або зоне эвакуацыі;
з) пры прызначэнні пенсій у адпаведнасці з Законам "Аб занятасці насельніцтва ў Рэспубліцы Беларусь» - дакументы, якія пацвярджаюць, што заяўнік мае права на датэрміновую пенсію як беспрацоўны;
і) дакументы, якія сведчаць аб праве заяўніка на павышэнне пенсіі ў адпаведнасці з артыкулам 68 Закона;
к) дакументы, якiя сведчаць аб праве заяўніка на павышэнне пенсіі ў адпаведнасці з артыкулам 54 Закона «Аб сацыяльнай абароне грамадзян, якія пацярпелі ад катастрофы на ЧАЭС ";
л) даведка жыллёва-эксплуатацыйнай арганізацыі або сельвыканкама аб складзе сям'і (для вырашэння пытання аб прызнанні заяўніка адзінокім);

Пры прызначэнні пенсіі з нагоды страты карміцеля павінны быць прыкладзены:
а) дакументы, якія пацвярджаюць сваяцтва ў адносінах члена сям'і з памерлым карміцелем;
б) пасведчанне органа ЗАГС пра смерць карміцеля (або дакумент, які сведчыць яго невядомую адсутнасць);
в) дакументы, якія пацвярджаюць стаж працы карміцеля;
г) даведка аб заробку карміцеля;
в) даведка са школы i вышэйшай, сярэдняй спецыяльнай або прафесійна-тэхнічнай навучальнай установы аб тым, што член сям'і ва ўзросце ад 18 да 23 гадоў з'яўляецца навучэнцам;
e) у выпадку смерці адзінокай маці - даведка органа ЗАГС пра тое, што звесткі пра бацьку дзіцяці ў пасведчанні аб нараджэнні дзіцяці запісаныя па ўказанні маці;
ж) пры прызначэнні пенсіі ў адпаведнасці з артыкулам 50 Закона "Аб сацыяльнай абароне грамадзян, пацярпелых ад катастрофы на ЧАЭС» - дакументы аб прычыннай сувязі смерці карміцеля з наступствамі катастрофы.

Работнікі, занятыя поўны працоўны дзень на іншых работах са шкоднымі і цяжкімі ўмовамі працы, - па спісе № 2 вытворчасцей, работ, прафесій, пасад і паказчыкаў і па выніках атэстацыі працоўных месцаў:
мужчыны - па дасягненні 55 гадоў і пры стажы працы не менш за 25 гадоў, з іх не менш за 12 гадоў 6 месяцаў на названых работах;
жанчыны – па дасягненні 50 гадоў і пры стажы працы не менш за 20 гадоў, з іх не менш за 10 гадоў на названых работах.

Работнікам, якія маюць не менш паловы стажу работы з шкоднымі і цяжкімі ўмовамі працы, пры наяўнасці агульнага стажу работы не менш за 25 гадоў у мужчын і 20 гадоў у жанчын пенсіі прызначаюцца з памяншэннем ўзросту на 1 год - за кожныя 2 гады 6 месяцаў такой працы мужчынам і за кожныя 2 года такой працы жанчынам;

в) трактарысты-машыністы, непасрэдна занятыя ў вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі ў калгасах, саўгасах і іншых прадпрыемствах сельскай гаспадаркі: 
мужчыны - па дасягненнi 55 гадоў i пры агульным стажы працы не меней 25 гадоў, з іх не менш за 20 гадоў на названай працы;
г) жанчыны, якія працуюць даяркамі (аператарамі машыннага даення), цялятніцамі, свінаркамі-аператарамі ў калгасах, саўгасах, вытворчых кааператывах і іншых прадпрыемствах сельскай гаспсдаркі, па дасягненні 50 гадоў і пры стажы працы не менш за 20 гадоў пры ўмове выканання ўстаноўленых нормаў абслугоўвання.

Пенсіі шматдзетным маці
Жанчыны, якія нарадзілі пяць і больш дзяцей і выхавалі іх да 8 - гадовага узросту, маюць права на пенсію па ўзросту па дасягненні 50 гадоў (а таксама жанчыны, у якіх да гэтага часу пятае дзіця не дасягнула 8 гадоў) і пры стажы працы не менш за 15 гадоў.

Жанчыны, якія нарадзілі пяць і больш дзяцей і выхавалі іх да 16-гадовага ўзросту, пры стажы работы ў калгасах, саўгасах, сельскагаспадарчых кааператывах і іншых прадпрыемствах сельскай гаспадаркі непасрэдна ў вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі не менш за 10 гадоў (без уліку ў стаж часу догляду  за дзецьмі) маюць права на пенсію незалежна ад узросту.